Wet kwaliteitsborging: van partijen naar partners

‘’Je gaat op een totaal andere manier over een bouwproject nadenken’’

Als er tijdens een bouwproject onderling vertrouwen is tussen de betrokken partners en deze goed op elkaar ingespeeld zijn, wordt het makkelijker om zaken samen te bespreken en de kwaliteit te verbeteren. Dat laatste is belangrijk, want dat is het uiteindelijke doel van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, kortweg Wkb genoemd. Deze wet gaat in op 1 januari 2022. Nog een maand of acht te gaan dus. Iedere partij in de bouw krijgt met de nieuwe wet te maken.

In de Wkb staat de eindprestatie van een bouwproject centraal. Van ontwerpfase tot oplevering houdt een onafhankelijke kwaliteitsborger vanaf volgend jaar de voortgang van het bouwproces in de gaten. De hoofdaannemer blijft eindverantwoordelijk. Hij moet de kwaliteitsborger en de opdrachtgever naast relevante certificaten van alle betrokken partners onder meer een opleverdossier of as builddossier overleggen waaruit blijkt hoe de kwaliteitsinspanning tot stand is gekomen. De Wkb geldt voor kleinere (woning) bouwprojecten, de controle wordt gelegd bij private partijen. Gemeenten blijven bestuurlijk gezien eindverantwoordelijk voor de controle op grotere projecten. De Wkb geldt als een aanvulling op en aanscherping van het Bouwbesluit 2012.

‘’ALS ALLE BETROKKEN                                                            PARTIJEN KRITISCH NAAR                                                        ELKAAR KIJKEN,                                                                        KUNNEN ER VEEL FOUTEN                                                        WORDEN VOORKOMEN’’

Ervaring

Bij Ubbink Nederland is vooruitlopend op de inwerkingtreding van de Wkb al ervaring opgedaan met de nieuwe manier van werken. Pascal van Meerten is manager oplossingen en systemen,  Frank Stuffers is eindverantwoordelijke bouw bij de Doesburgse onderneming. Laatstgenoemde stelt vast: ‘’Je ziet al een aantal jaren een tendens waarbij met name aannemers en installateurs zich naar elkaar toe bewegen en steeds meer met elkaar te maken krijgen. Dit proces wordt vooral ingegeven door technische ontwikkelingen, waarbij ventilatie als slechts één van de vele voorbeelden kan worden genoemd. De meeste vragen die wij de afgelopen tijd van aannemers hebben gekregen en waarvoor advies werd gegeven, hadden dan ook betrekking op het snijvlak tussen bouw en installatietechniek. Dat is precies het terrein waarop wij al heel lang actief zijn. Eén belangrijke reden om ons al in een vroegtijdig stadium voor te bereiden op de nieuwe wetgeving, heeft te maken met de manier waarop wordt omgegaan met onze producten. Iedereen heeft natuurlijk de intentie om zijn werk zo goed mogelijk te doen maar wij merken steeds dat er tijdens het bouwproces toch nog wel wat te verbeteren valt. Wij willen natuurlijk graag dat onze producten zo goed mogelijk worden verwerkt maar tijdens de uitvoering gaat er – onbedoeld – wel eens wat mis. Als alle betrokkenen opbouwend kritisch naar elkaar kijken, kunnen er veel fouten worden voorkomen. Uiteindelijk ontstaat er iets als een zelflerend systeem waarbij iedereen leert kritisch naar zijn eigen producten maar ook naar het totale project te kijken. Als dat gebeurt, gaat de kwaliteit van het eindresultaat omhoog. Het gaat om gedeelde verantwoordelijkheid, een principe dat natuurlijk ook goed past binnen het principe van de ketenaansprakelijkheid.’’ Van Meerten: ‘’Wij hebben inmiddels een aantal pilotprojecten uitgevoerd. De ervaring is dat het al loont als je in een zo vroeg mogelijke fase begint, dus bij de bouwtekeningen. Toen wij tijdens een pilot samen met de aannemer voor aanvang van het bouwproces een aantal tekeningen bekeken, konden we daar al een aantal fouten uithalen die later ongetwijfeld problemen en extra kosten hadden opgeleverd. Voorkomen is altijd nog beter dan genezen.’’ Stuffers voegt aan de woorden van zijn collega toe: ‘’Het mag duidelijk zijn dat op deze manier ook faalkosten kunnen worden voorkomen. Honderd procent faalkostenreductie haal je niet, maar tien procent zou al grote winst zijn. Belangrijk neveneffect van de Wkb is bovendien dat de interne organisatie van de betrokken partners beter op orde komt. Iedereen leert kritischer naar zijn eigen rol en producten te kijken.’’

 

Foto

Een vraag aan Stuffers en Van Meerten: Meer samenwerking om de kwaliteit te verhogen is mooi, maar zijn aannemers er klaar voor?  Stuffers: ‘’Grotere aannemers zijn vaak al met de Wkb bezig en spelen er ook al op in. Maar de middelgrote en kleinere bedrijven doen dat minder. Het is wel belangrijk om nu te beginnen met de voorbereidingen en actief de samenwerking te zoeken met partners.  De Wkb-werkwijze is nu nog slechts een advies maar het is zo 1 januari 2022. Dan is het verplicht om volgens de eisen van de nieuwe wet te opereren en krijg je daadwerkelijk te maken met controle door de kwaliteitsborger.’’ Van Meerten: ‘’Het heeft ook wel even tijd nodig voor je de zaken op orde hebt. Wij zijn twee en een half jaar bezig geweest om te komen waar we nu staan. Het is gewoon niet zo handig om te proberen in je eentje het wiel uit te vinden. Je hebt anderen nodig. De hele bouwketen komt door de Wkb in beweging. Iedereen heeft er belang bij, van architect tot aannemer en installateur en onderaannemer. ‘’

Wat zijn de belangrijkste ervaringen uit de pilotprojecten? Van Meerten: ‘’Wat iedereen toch wel heeft onderschat, is de tijd die het kost om goed te communiceren. Je bent niet zomaar meer een partij maar je wordt partners en dat betekent dat er veel zaken onderling moeten worden afgestemd en er heel veel overleg nodig is. De bouwwereld is immers complex. Er deden zich tijdens de pilots hele praktische vragen voor, zoals: ‘’Wanneer komt de kwaliteitsborger en hoe kan ik zelf misschien controles uitvoeren en op welke punten?’’’’

Niet met de vinger wijzen

Het is volgens Stuffers en Van Meerten zeker niet de bedoeling dat betrokkenen tijdens een bouwproces nu met de vinger gaan wijzen als er iets mis is. Van Meerten:’’ In een ventilatie advies heb je te maken met een bepaalde overstroom. Hiervoor zijn bouwkundige voorzieningen nodig, zoals bijvoorbeeld de kieren onder de deuren. Wij weten als Ubbink niet direct iets van deuren, maar zullen wel deze aandachtspunten moeten aangeven. Wat we uit de pilotprojecten hebben geleerd, is het belang van betrokkenheid van elke partner. Je gaat op een totaal andere manier met elkaar nadenken over het bouwproject.’’ Stuffers: ‘’Als de onafhankelijke kwaliteitsborger merkt dat partners op elkaar ingespeeld zijn en de kwaliteit van het bouwwerk daardoor inderdaad stijgt, is het doel van de wet bereikt en zal de controle minder intensief kunnen worden.’’

Advisering

Het belang van de Wkb moet ook worden gezien tegen de achtergrond van de toenemende eisen ten aanzien van energiezuinigheid, milieuvriendelijkheid en comfortabel en gezond wonen. De uitdaging is des te groter als we ons realiseren dat er tot 2030 een slordige miljoen woningen in Nederland moeten worden gebouwd. Ubbink staat open voor vragen vanuit de branche en heeft inmiddels een aantal hulpmiddelen ontwikkeld om bouwpartijen te adviseren. Zo zijn er whitepapers beschikbaar en een checklist met punten waaraan in het kader van de wet moet worden voldaan. Ook is op de website een animatie te zien waarin in een minuut de werking van de Wkb wordt uitgelegd. Op 27 mei staat er bovendien een webinar gepland. Je vindt alle informatie op www.ubbink.nl/wkb.